Tô Đông Anh Khoa: Khi thành công được đo bằng những giá trị công nghệ tạo ra cho con người

Khi còn nhỏ, Tô Đông Anh Khoa từng cố gắng giành thật nhiều giấy khen để nhận được sự công nhận từ bố mẹ. Nhiều năm sau, khát vọng theo đuổi sự xuất sắc trong Khoa vẫn còn đó, nhưng thước đo thành công đã thay đổi. “Lời ghi nhận lớn nhất mà mình có thể nhận được hôm nay là nhìn thấy một sản phẩm do mình tạo ra thực sự giúp ích cho một ai đó trong cuộc sống.”

Giờ đây, khi chuẩn bị trở thành tân khoa VinUni, Khoa không còn nhìn thành công đơn thuần qua những thành tích cá nhân. Với bạn, giá trị của một người làm kỹ thuật nằm ở khả năng nhận ra những vấn đề trong cuộc sống, tìm kiếm lời giải và biến công nghệ thành điều có ích cho mọi người.

Tìm đúng vấn đề trước khi tạo ra lời giải

Bốn năm tại VinUni không chỉ giúp Khoa tích lũy kiến thức chuyên môn. Quan trọng hơn, hành trình ấy đã thay đổi cách bạn nhìn nhận vai trò của một kỹ sư.

Khoa được gặp gỡ những người bạn và các anh chị đi trước với những ước mơ, lựa chọn và hướng đi khác nhau. Nhưng giữa họ luôn có một điểm chung: mong muốn dùng năng lực của mình để giải quyết những thách thức có ý nghĩa.

Chính môi trường ấy khiến Khoa nhận ra rằng kỹ thuật không chỉ là câu chuyện của những công thức, thiết kế hay hệ thống phức tạp. Một người có thể giải được rất nhiều bài toán khó, nhưng điều quan trọng hơn là phải biết đâu mới là bài toán đáng để theo đuổi và ai sẽ được hưởng lợi từ lời giải ấy.

“VinUni không chỉ trang bị cho chúng mình những kỹ năng cần thiết để vượt qua trở ngại, mà còn giúp mình học cách nhận ra những vấn đề thực sự quan trọng.”

Bài học này dần trở thành kim chỉ nam trong cách Khoa tiếp cận nghiên cứu. Thay vì phát triển công nghệ chỉ vì tính mới hay độ phức tạp, bạn muốn bắt đầu từ nhu cầu thật của con người và hướng đến những sản phẩm có khả năng bước ra khỏi phòng thí nghiệm.

Biến khát vọng thành một lời giải cụ thể

Một trong những minh chứng rõ nét nhất cho định hướng ấy là dự án “Jellyfish-Inspired Soft Hydraulic Compression System for Deep Vein Thrombosis Treatment” (tạm dịch: phát triển hệ thống ép thủy lực mềm lấy cảm hứng từ loài sứa nhằm hỗ trợ điều trị huyết khối tĩnh mạch sâu) mà Khoa thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Thái Mai Thành, Giảng viên Kỹ thuật Cơ khí tại VinUni.

Lấy cảm hứng từ bộ xương thủy tĩnh của sứa, hệ thống sử dụng các bộ truyền động thủy lực mềm được tích hợp trong một khung đeo linh hoạt, qua đó tạo ra những nhịp ép thích ứng lên phần chân dưới. Giải pháp hướng tới hỗ trợ phòng ngừa và quản lý lâu dài huyết khối tĩnh mạch sâu trong cả môi trường lâm sàng và tại nhà.

Đằng sau ý tưởng kỹ thuật là một vấn đề Khoa đặc biệt quan tâm: nhiều sản phẩm y sinh và thiết bị hỗ trợ dù đã được phát triển nhưng vẫn khó tiếp cận với một bộ phận người dùng vì chi phí, tính cồng kềnh hoặc những hạn chế khi sử dụng thường xuyên.

Với Khoa, công nghệ chỉ có thể tạo ra tác động trọn vẹn khi người cần nó có khả năng sử dụng nó trong đời sống thực tế.

Công trình sau đó được trình bày tại “Hội thảo về các hệ thống lấy cảm hứng sinh học và lai sinh” học thuộc Hội nghị Quốc tế IEEE/RSJ về Robot và Hệ thống Thông minh – IROS 2025. Khoa nhận được Student Grant từ ban tổ chức và nghiên cứu được lựa chọn vào vòng chung kết Best Poster Award, cùng các công trình đến từ MIT, Oxford, UCL và UNSW.

Dấu mốc ấy không chỉ mang lại cho Khoa một sự ghi nhận học thuật. Quan trọng hơn, nó cho thấy một câu hỏi bắt đầu từ nhu cầu thực tế có thể được chuyển hóa thành một hướng nghiên cứu cụ thể, với tiềm năng tạo nên giá trị trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.

Đưa công nghệ đến gần hơn với con người

Sau khi tốt nghiệp, Khoa mong muốn tiếp tục theo đuổi các sản phẩm y sinh vừa hiệu quả, an toàn, vừa có chi phí hợp lý hơn. Bạn đặc biệt quan tâm đến thiết kế lấy cảm hứng từ sinh học và robot mềm, những hướng nghiên cứu có thể tạo ra các thiết bị linh hoạt, tương tác với cơ thể con người một cách tự nhiên hơn và mở rộng khả năng ứng dụng trong hỗ trợ vận động, điều trị và phục hồi chức năng. Đó không phải là một lựa chọn ngẫu nhiên.

Từ nhỏ, Khoa đã say mê những chương trình khám phá thế giới động vật và từng mơ trở thành nhà động vật học. Dù sau này lựa chọn con đường kỹ thuật, sự tò mò về tự nhiên chưa bao giờ mất đi. Nó chỉ được tiếp nối theo một cách khác: quan sát những cấu trúc và cơ chế đã được tự nhiên hoàn thiện qua hàng nghìn năm tiến hóa, rồi chuyển hóa chúng thành nguồn cảm hứng cho các giải pháp công nghệ mới.

Bởi vậy, với Khoa, giấc mơ thuở nhỏ không hẳn đã khép lại. Từ mong muốn khám phá thế giới tự nhiên, bạn đang từng bước học hỏi từ tự nhiên để phát triển những sản phẩm phục vụ con người.

Khoác lên mình chiếc áo tốt nghiệp năm nay, Khoa hiểu rằng hành trình phía trước sẽ không phải lúc nào cũng diễn ra theo kế hoạch. Nhưng bạn cũng tin rằng chính sự bất định khiến người trẻ cần dám thử, chấp nhận rủi ro và tiếp tục học hỏi.

“Bạn không thể biết được những điều mình chưa biết. Vì vậy, hãy đủ can đảm để chấp nhận rủi ro. Ngay cả trong trường hợp tồi tệ nhất, bạn vẫn sẽ học được một điều gì đó.”

Sau bốn năm tại VinUni, Khoa chưa xem mình đã có tất cả câu trả lời. Điều bạn mang theo là một cách nhìn rõ ràng hơn về người kỹ sư mình muốn trở thành: không chỉ giỏi tạo ra công nghệ, mà còn đủ nhạy cảm để nhìn thấy nhu cầu của con người phía sau mỗi bài toán.

Công trình robot mềm lấy cảm hứng từ sứa là một dấu mốc trên hành trình đó. Nhưng điều định hình Khoa không chỉ nằm ở một nghiên cứu hay một sự ghi nhận quốc tế. Đó là quá trình chuyển từ sự tò mò đến hành động, từ khát vọng tạo tác động đến một lời giải cụ thể.

Đó cũng là tinh thần của một Future Maker: không chỉ hình dung về tương lai, mà bắt đầu kiến tạo tương lai từ những vấn đề thật của cuộc sống và những giá trị công nghệ có thể tạo ra cho con người.

“Đứa trẻ trong bức ảnh từng mơ được khám phá thế giới tự nhiên. Hôm nay, mình đang biến sự tò mò ấy thành những công nghệ lấy cảm hứng từ thiên nhiên, để góp phần kiến tạo một tương lai tốt đẹp hơn cho con người.”