VinUni tham gia đối thoại: Liệu Châu Á có phải là siêu cường khoa học tiếp theo của thế giới? Chia sẻ tại Hội nghị Thượng đỉnh THE Asia Universities Summit 2026

Tại phiên thảo luận sáng 22/4 trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh THE Asia Universities Summit 2026, TS. Lê Mai Lan – Chủ tịch Hội đồng Trường, VinUni – đã tham gia đối thoại cùng đại diện Times Higher Education, Hong Kong University of Science and Technology và Springer Nature Group xoay quanh một câu hỏi mang tính thời đại: liệu Châu Á có đang tiến gần tới vị thế siêu cường khoa học toàn cầu?

Từ góc nhìn của một đại học trẻ đang định hình chiến lược nghiên cứu, TS. Lê Mai Lan nhấn mạnh rằng sự trỗi dậy của khoa học Châu Á không chỉ là câu chuyện về tiềm năng, mà là bài toán về cách tiếp cận, cách đầu tư và cách hành động có chủ đích.

1. Số lượng hay chất lượng – không phải lựa chọn, mà là lộ trình phát triển

Từ thực tiễn xây dựng nền tảng nghiên cứu tại VinUni, TS. Lê Mai Lan đưa ra một luận điểm rõ ràng: số lượng và chất lượng không phải hai cực đối lập, mà là hai giai đoạn trong cùng một lộ trình.

Ở giai đoạn đầu, việc gia tăng số lượng công bố giúp các nhà nghiên cứu tích lũy kinh nghiệm, hình thành năng lực và tạo đà cho hệ sinh thái khoa học. Trên nền tảng đó, chất lượng, tính nguyên bản và tầm ảnh hưởng của nghiên cứu sẽ phát triển theo thời gian. Đây không phải là sự đánh đổi, mà là một chiến lược phát triển có chủ đích nhằm xây dựng năng lực nghiên cứu bền vững và có chiều sâu.

2. Khoa học vì con người – không phải khoa học vì chính nó

Ở một tầng tư duy rộng hơn, TS. Lê Mai Lan nhấn mạnh rằng khoa học không nên chỉ được đo lường bằng tiêu chuẩn học thuật nội tại. Tính nguyên bản không chỉ nằm ở sự “mới” về mặt lý thuyết, mà còn ở khả năng chuyển hóa tri thức thành giá trị thực tiễn: giúp khoa học trở nên dễ tiếp cận hơn, hữu ích hơn và tạo ra tác động rõ ràng cho xã hội. Một hệ sinh thái nghiên cứu mạnh, vì vậy, không chỉ tạo ra công bố mà phải tạo ra tác động có ý nghĩa.

3. “Cú đặt cược lớn” của VinUni: Thiết kế và tốc độ

Khi được hỏi về chiến lược đưa nghiên cứu Việt Nam lên bản đồ thế giới trong thập kỷ tới, TS. Lê Mai Lan gói gọn câu trả lời trong hai yếu tố: thiết kế và tốc độ.

Thiết kế là tư duy chiến lược được xây dựng trên những lợi thế thực của quốc gia, từ sự ổn định xã hội, lực lượng lao động, đến đà tăng trưởng kinh tế. Tốc độ là năng lực thực thi, bởi chiến lược chỉ thực sự có giá trị khi được triển khai một cách hiệu quả và nhất quán. Đây là cách tiếp cận kết hợp giữa tầm nhìn dài hạn và khả năng hành động nhanh – một yếu tố then chốt trong bối cảnh cạnh tranh khoa học toàn cầu.

4. Mô hình đại học gắn kết với doanh nghiệp

Với VinUni, hệ sinh thái Vingroup không chỉ là danh mục đầu tư – mà là một “ngân hàng bài toán thực tế” khổng lồ. Giảng viên và sinh viên không chỉ làm việc trong phòng lab, mà trực tiếp giải quyết những vấn đề mà VinFast, Vinmec hay VinRobotics đang cần lời giải hôm nay.

Tuy nhiên, chính sự gắn kết đó cũng tạo ra một áp lực quan trọng: đại học phải giữ được sự độc lập về tư duy. Nếu chỉ phục vụ bài toán doanh nghiệp, đại học sẽ đánh mất vai trò kiến tạo tri thức cho những gì xã hội cần trong tương lai. Đó là lý do VinUni không chỉ xây dựng “ngân hàng bài toán thực tế” từ hệ sinh thái Vingroup, mà song song phát triển “ngân hàng bài toán tương lai” – nơi các nhà khoa học đặt câu hỏi về những gì chưa ai nghiên cứu.

5. Điều Châu Á cần vượt qua để vươn lên là gì?

Nếu phải chỉ ra một rào cản lớn nhất, theo TS. Lê Mai Lan, đó không phải là nguồn lực hay công nghệ – mà là tư duy tự giới hạn. Những định kiến rằng các đột phá lớn chỉ có thể đến từ những hệ thống lâu đời đang dần bị thách thức. Ví dụ điển hình như VinFast đã chứng minh rằng những bước nhảy vọt hoàn toàn có thể đến từ những hệ sinh thái mới, nếu có đủ quyết tâm và chiến lược đúng đắn. Điều Châu Á cần giữ lại là tinh thần học hỏi. Điều cần loại bỏ là giới hạn do chính mình đặt ra.

Từ học thuật đến chiến lược và thực tiễn, những chia sẻ của TS. Mai Lan tại phiên thảo luận đã làm rõ một điểm cốt lõi: tương lai khoa học của Châu Á không chỉ nằm ở tiềm năng mà nằm ở cách các hệ thống giáo dục và nghiên cứu lựa chọn hành động trong hiện tại.